मौसम अपडेट

नेपाली पात्रो

विदेशी विनिमय दर अपडेट

राशिफल अपडेट

सुन चाँदी दर अपडेट

Title

अस्वभाविक लाग्ने स्वाभाविक परिणाम

अस्वभाविक लाग्ने स्वाभाविक परिणाम


एक वर्षअघि अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पको जित, जनमत संग्रहमा युरोपियन युनियनबाट बेलायत अलग हुने पक्षमा जनमत, जर्मनीमा एङ्गेला मार्केलको जनसमर्थन घट्नुलगायतका घटना हेर्ने हो भने नेपालको निर्वाचन परिणाम पनि त्यहीअनुसार आएको देखिन्छ । नेपाली मतदाताले पनि भोट दिँदा विश्वमै आएको लहर पछ्याएका छन् । 
 
विश्वका अधिकांश देशमा सामान्य नागरिक यथास्थितिमा परिवर्तन चाहन्छन् र राष्ट्रका पक्षमा अडान राख्ने नेता खोज्दैछन् भन्ने पछिल्ला निर्वाचन नतिजाले देखाएका छन् । भारतमा नरेन्द्र मोदीदेखि अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पले निर्वाचनमा देशभित्र परिवर्तन र पहिले देश भन्ने विषय अघि सारेका थिए । उनीहरु अधिकांश राजनीतिक विश्लेषकलाई गलत साबित गर्दै निर्वाचनमा सफल पनि भए । नेपालमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) अध्यक्ष केपी ओलीले निर्वाचनमा त्यही प्रवृत्ति पछ्याएका थिए ।
 
निर्वाचन यस्तै पृष्ठभूमिमा भइरहेको थियो । 
 
निर्वाचनका प्रारम्भिक नतिजामा नेपाली कांग्रेस इतिहासमै सबैभन्दा नराम्रो हारका संघारमा पुगेको देखिएको छ । सांसद सिट संख्याका आधारमा पहिलोबाट तेस्रो ठूलो पार्टी बन्ने अवस्थामा छ । 
 
निर्वाचन प्रचारका क्रममा भारतप्रति संकेत गर्दै ओलीले एउटा छिमेकीमाथिको निर्भरताबाट स्वतन्त्र हुनुपर्छ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए । यसका लागि चीनसँगको सम्बन्ध विस्तार गर्नुपर्छ भन्ने उनको धारणा थियो । काठमाडांैको बानेश्वरको सभामा उनले राष्ट्रिय जनता पार्टीको घोषणापत्रमा उल्लेख भएको नेपाल ’बहुराष्ट्र’ हो भने मान्यताको विरोध गरेका थिए । 
 
त्यहाँ ओलीले नेपाल कतिवटा देश हो ? प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा किन केही बोल्नुहुन्न भन्ने प्रश्न गर्दै भाषण गरेका थिए । यो भाषण सामाजिक संजालमा धेरैले हेरेका थिए । तर, प्रधानमन्त्रीले देउवाले यसको जबाफ कतै पनि दिएनन् । 
 
ओलीलाई भारतले दुई वर्षअघि लगाएको अघोषित नाकाबन्दीले पनि चुनावमा सहयोग गर्यो । उनले यो नाकाबन्दीको डटेरै समाना गरेका थिए । त्यसबेला जनताले अप्ठेरो सहेर पनि तत्कालीन प्रधानमन्त्रीलाई ओलीलाई साथ दिएका थिए । 
 
ओली प्रधानमन्त्री भएपछि भारत गए । त्यसबेला संयुक्त वक्तव्यसमेत आउन सकेन । उखान टुक्कामै भए पनि ओलीले भारतलाई बिझ्ने गरी अभिव्यक्ति दिएका थिए । यसमा उनले देशभित्र धेरैको समर्थन पाइरहेका थिए । यसको फाइदा चुनावमा भयो । 
 
अमेरिकाबाट प्रकाशित हुने पत्रिका ’द वासिंटन पोस्ट’ले निर्वाचन हुनु एक दिनअघि ’नेपालमा चुनाव : चीन र भारत कसले जित्ला’ शीर्षकको समाचार प्रकाशित गर्यो ।
 
नेपालबाट विरोध भएपछि समाचारको शीर्षक फेरिए पनि चीन र भारतले आआफ्ना पक्षधर समूहले चुनाव जित्छन् कि जित्दैनन् भनेर हेरेका छन् भन्ने आशय समाचारमा कायमै छ । पोस्टका नयाँ दिल्ली संवाददाताले लेखेको उक्त समाचारले भारतीय संस्थापनको दृष्टिकोण केही हदसम्म प्रतिविम्बित गरेको छ ।  यसविपरीत नेपाली कांग्रेसले भने दुई छिमेकीबीच सन्तुलित सम्बन्ध राख्ने परम्परागत धारणा नै राख्दै आएको थियो । यो अमूर्त रटान हो । नाकाबन्दीबाट धेरै नेपाली भारतसँग चिढिएका थियो । यसलाई ओलीले राम्रोसँग दोहन गरे ।
 
कम्युनिस्ट गठन्धनलाई हराउन नेपाली कांग्रेसले कम्युनिस्ट गठबन्धन शक्तिशाली भयो भने अधिनायकवाद आउँछ भनेर रट लगाइरह्यो । चरमपन्थी कम्युनिस्ट मानिने १० वर्ष युद्ध गरेर आएको माओवादीले जित्दासमेत नआत्तिएका नेपाली जनताले अधिनायकवाद आउँछ भन्ने कांग्रेसको धारणा पत्याएनन् । कांग्रेससँग ओलीको बढ्दो लहरलाई रोक्ने चुनावी मुद्दा नै देखिएन । 
 
युवामा शेरबहादुर देउवाबाट परिवर्तन हुन्छ भन्ने आशा थिएन । केही महिनाअघि अमेरिका आउँदा कोलम्बिया विश्वविद्यालयमा देउवाको प्रस्तुति देख्ने र हेर्नेहरु उनीप्रति निराश भएका थिए । समाजिक सञ्जालमा कोलम्बिया विश्वविद्यालयमा देउवाको प्रस्तुतिलाई नेपाी युवाले कुरीकुरी गरेका थिए । तर, पनि पार्टी सभापति देउवाले आफ्नो अवस्था बुझेनन् । युवा चाहना बुझ्न खोजेनन् । 
 
नेपाली लामोको राजनीतिक अस्थिरताबाट दिक्क भएका थिए । एमालेले स्थिर सरकार दिने विषय उठाएको थियो । कम्युनिस्ट गठबन्धनमा ओली पहिलो नम्बरका नेता हुन् भन्नेमा कसैलाई शंका थिएन । ओलीले स्थिर सरकारलाई चुनावको विषयमात्र बनाएनन् माओवादी केन्द्रलाई समेत सँगै जाने वातावरण बनाए । 
 
यसले पनि कम्युनिस्ट गठबन्धनले स्थिर सरकार दिन्छ भन्ने आशा पलाएको थियो । तर, कांग्रेसभित्र बहुमत आइहाल्यो भने पनि को प्रधानमन्त्री हुन्छ भन्ने स्पष्ट थिएन । प्रकाशमान सिंह, रामचन्द्र पौडेल, गगन थापा, शशांक कोइरालासम्मले आफु प्रधानमन्त्री हुने अभिव्यक्ति दिएका थिए । यो देउवाका लागि पनि चुनौती थियो तर यसलाई कहीँ कतै सम्बोधन गरिएन । 
 
कांग्रेसले सारेको आर्थिक नीतिलाई चुनावमा लैजानेमा डा. रामशरण महत वा महेश आचार्य नभएर केही साताअघि कांग्रेस प्रवेश गरेका व्यवसायी विनोद चौधरी अगाडि देखिन्थे । डा. महत र आचार्यकै कारण देशको अर्थतन्त्र टाट पल्टिनबाट जोगिएको हो । 
 
जनतालाई वुझाउन कठिन भए पनि उदार अर्थनीतिको विकल्प छैन । जनतालाई आर्थिक विकासका वारेमा बुझाउन डा. महत र आचार्य नै अघि सर्नुपथ्र्यो । यो गर्नुपर्ने दायित्व र जिम्मेवारी उनीहरुकै थियो । तर, यस कदका नेता आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमै सीमित रहे । 
 
कांग्रेस सभापति तथा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाका लागि यो सबैभन्दा ठूलो पराजय हो । समाजिक सञ्जालमा उनलाई कांग्रेस सभापतिबाट राजीनामा दिई युवालाई पार्टी नेतृत्व हस्तान्तरण गर्न सुझाव दिइएको छ ।  उनी यो जनताको सुझाव स्वीकार्छन् या कम्युनिस्ट गठबन्धनलाई फुटाएर एक दुई वर्षपछि प्रधानमन्त्री बन्छु भन्ने सोच लिएर अगाडि बढ्छन् यो देउवाका भावी कदमले देखाउनेछ । 
 
जनताको सुझाव स्वीकारे कांग्रेस आउने पाँच वर्षमा फेरि जाग्न सक्छ । कम्युनिस्ट गठबन्धन फुटाएर प्रधानमन्त्री बन्ने सोच राखे कांग्रेस उठ्नै नसक्ने गरी पछारिन सक्छ । नेपाली जनताले स्थिर सरकार चाहेका रहेछन् । प्रारम्भिक नतिजाका आधारमा आउने पाँच वर्षका लागि कम्युनिस्ट गठबन्धनले यो जिम्मेवारी पाएको छ ।