मौसम अपडेट

नेपाली पात्रो

विदेशी विनिमय दर अपडेट

राशिफल अपडेट

सुन चाँदी दर अपडेट

Title

अमेरिकामा फोहोर प्रशोधन गर्ने ठाउँमा जे देखियो (भिडियो रेपोर्टिंग सहित)

अमेरिकामा फोहोर प्रशोधन गर्ने ठाउँमा जे देखियो (भिडियो रेपोर्टिंग सहित)

रामचन्द्र भट्ट /विकासराज न्यौपाने


ड्यालस (टेक्सस) । हप्तामा एक पटक घर अघिल्तिर सडकमा गुड्ने सामुदायिक फोहोर विसर्जन (कम्युनिटी वेस्ट डिस्पोजल सिडब्लुडी) का भयंकर ट्रकले उठाउने फोहोरहरु कहाँ पुगेर विसर्जन होलान् ? यसको प्रकृया के कस्तो होला ? कत्तिको ठूलो क्षेत्रफल प्रयोग भएको होला ? यी र आदीआदी जिज्ञासाहरु मनमा जागिराख्थ्यो ।

‘ल भाईहरु मैले एउटा राम्रो प्रोग्राम मिलाएको छु । तपाईहरुले अगष्ट १ तारिक बिहानलाई आ आफ्नो कामबाट छुट्टी मिलाइराख्नु है’ युलेस सिटी काउन्सिल सदस्य टीका पौडेलको फोन र मेसेज एकै पटक आयो । पहिलो पटक नगल्ने र रिसाइकल (पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने) को ठाउँमा जाने गरि मिलाइएको छ । अर्को पटक चाहि कुहिने फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँमा जाउँला पौडेलले कार्यक्रम बारे हल्का संकेत दिनुभयो ।

नेपालमा फोहोरको राजनीति निकै चर्को देखिन्छ । राजनीतिकै कारण राजधानी शहर काठमाडौंमा हप्तौसम्म फोहोर नउठेर दुर्गन्धित भएको, फोहोर बोकेका गाडीहरु तोडफोड भएका घटना सामान्य जस्तै छन् । फोहोर विसर्जन हुँदै आएको ओखरवौवा ल्याण्डफिल्ड साइट मात्र नभएर वरिपरिका गाउँहरुमा समेत दुर्गन्ध, रोगव्याधी फैलिएका घटना पनि भैरहेका छन् । पछिल्ला समयमा त काठमाडौंमात्र नभएर अन्य नगरक्षेत्रहरुमा समेत फोहोरको मुद्धा निकै चर्को छन् ।

यस्तो अवस्थामा संसारकै विकसित देश अमेरिकाको प्रशोधनयोग्य फोहोरको विसर्जन प्रणाली कस्तो रहेछ ? बुझ्ने जान्ने धोको पुरा हुने अवस्था भएकोले अगष्ट १ तारिक बिहान १० बजे दिइएको ठेगानामा हामी पुग्यौँ ।

कार पार्किंग गर्दै रहँदा ह्वास्स दुर्गन्ध नाकमै आयो । त्यही गन्धले प्रशोधनशाला यतै कतै हुनुपर्छ भन्ने लख काट्यौ हामीले । नभन्दै नजिकै टीका पौडेल, युलेस सिटीका मेनेजर र अन्य दुई काउन्सिल सदस्यलाई पार्किगलटमै भेट्यौँ ।

‘मेरो बा ले यो व्यबसाय सन् १९८४ मा थालनी गरेका हुन् । अहिले धेरै जिम्मेवारी चाहि मैले लिएर चलाईरहेको छुु’ कम्पनीका उपाध्यक्ष जेसन रोमरले कम्पनीको विगत र वर्तमान बारे जानकारी गराउँदै भने । हाम्रो अनुमान थियो अमेरिकामा यस्तो कम्पनी त सरकारले नै चलाएको होला । तर होइन रहेछ । एउटा फोहोर विसर्जन कम्पनीको सेल्स पर्सनका रुपमा ड्यालस आएका ग्रेग रोमरले सन् चार वर्षपछि आफैंले सिडब्लुडी कम्पनी खोलेर अहिले ड्यालस फोर्टवर्थको ठूलो कम्पनीका रुपमा चिनाएका छन् । दुईवटा ट्रक र दुई कर्मचारी अनि एकजना पनि ग्राहक नभैकन उनले थालेको यो कम्पनीले अहिले डिएफडब्लु मेट्रोप्लेक्सको ३४ सिटीहरुमा सेवा दिइरहेको छ ।

पुनः प्रयोगका लागि प्रशोधन गर्न मिल्ने कार्डबोर्ड, कागज, टिनका क्यान, प्लास्टिक बोतल, न्यूजपेपर लगायतका सामानहरु घरघरमा पुगेर यो कम्पनीले ठूला ट्रकहरुमा उठाउँछ । त्यसका लागि सिटीहरुसँग सम्झौता भएको हुन्छ । ड्यालस फोर्टवर्थ मेट्रोप्लेक्सका ३४ वटा सिटीहरुसँग यो कम्पनीले फोहोर उठाउन सम्झौता गरेको छ ।

‘हामीले उठाउने त पुनः प्रयोगयोग्य कागज, मेटल, सिसा, प्लास्टिकजन्य वस्तुहरुमा मात्र हुन् । त्यसको लागि अलग्गै झोला र ड्रमको पनि व्यवस्था गरिएको छ । तर मानिसहरुले मिसाएर राखिदिने कारणले गर्दा हाम्रो ट्रकले उठाएर ल्याउँदा त्यसमा कुहिने फोहोरदेखि कपडा, सुटकेश, हानिकारक चिजहरु समेत मिसिएको हुन्छ’ कम्पनीका मेनेजर अब्राहम भाल्भर्डले भने । त्यसलाई ड्यालस डाउनटाउनबाट केही माइल उत्तरमा रहेको प्रशोधनशालामा ल्याएर ट्रकले खन्याउँछ ।

खन्याइएको फोहोरलाई लोडरले कम्याक्टरमा हाल्छ । कम्प्याक्टरबाट कन्भेर बेल्ट हुँदै मान्छेले सर्टिंग गर्ने ठाउँमा पुग्छ । कस्तो खालको फोहोर हो भनेर अलग्गै ठूला क्यानहरुमा मानिसहरुले छुट्याउँदै राख्छन् । सर्टिंगको काम असाध्यै छिटो गतिमा हुन्छ । मेसिन जसरी मानिसहरुका हात चलिरहेका हुन्छन् ।

कन्भेएरबेल्टमा फोहोर घुम्दै गर्दा कार्डबोर्ड, प्लास्टिक, पत्रिका, मेटलहरु आफ से आफ छुट्टिदै प्रशोधनका लागि जाने ठाउँ हुन्छन् । तर धेरै सामान हुने भएकाले मेसिनले समेत छुट्याएर नभ्याउने भएकोले मानिसहरुले म्यानुअल्ली रुपमा फोहोरका प्रकार अनुसार छुट्याएर क्यानमा राखिरहेका हुन्छन् ।

यो कम्पनीले बार्षिक ५० हजार टन फोहोर संकलन गर्न सक्ने क्षमता राख्छ । तर अहिले १० हजार टन मात्र संकलन गर्दै आएको छ । अधिकांश सिटीहरुमा हप्तामा दुई दिन ट्रास (कुहिने फोहोर) संकलन सेवा हुन्छ । पुनः प्रशोधनयोग्य फोहोर चाहि हप्तामा एक पटक संकलन हुँदै आएको छ ।

कम्पनीले प्रशोधन, व्यबस्थापनका लागि नयाँ र अत्याधुनिक प्रविधिको प्रयोग गर्दै आएको छ । नजिकै पुग्दा गन्धको महसुस भएपनि वरिपरि बस्ने नहुँदै गरि दुर्गन्ध नफैलिनुमा प्रविधिको उच्चतम प्रयोग हो ।

कम्पनीमा अहिले तीनसय ५० को हाराहारीमा कर्मचारी, कामदारहरु कार्यरत छन् । बढ्दो लागतलाई कम गर्ने र वातावरण संरक्षणका लागि कम्पनीले डिजलको सट्टा सिएनजी ग्याँसको प्रयोग गर्न सुरु गरेको छ । कम्पनीसँग रहेका एकसय ६५ वटा फोहोर संकलन गर्ने ट्रकहरु मध्य अधिकांश सिएनजी ग्याँसबाट चल्ने खालका छन् ।

कागज, कार्डबोर्ड, सिसा, फलाम, बोतल, क्यान अलग बनाइसकेपछि त्यसलाई पेलेर प्यालेट आकारमा ढाल्छ । जसलाई पुनः प्रयोगका लागि संबन्धित ठाउँमा पुनः प्रशोधनका लागि बेच्दै आएको छ ।

कम्पनीसँग ज्यादै ठूलो क्षेत्रफलको एरिया छैन । ८ एकड जग्गामा प्लान्ट, ट्रक पार्किंग, मरम्मत केन्द्र लगायत सबै सञ्चालनमा छ । अधिकांश काम मेसिनले गर्ने भएकोले लामो समयसम्म प्लान्टमा स्टक नबस्ने हुँदा दुर्गन्धित हुने अवस्था छैन । घरघरबाट संकलन गर्ने क्रममा कुहिने फोहोर समेत मिसिने कारणले गर्दा लामो समय स्टक राख्दा त्यही कुहिएर गन्हाउन सुरु हुन्छ । तर कम्पनीले तत्कालै छुट्टाएर प्रशोधन गर्ने र संबन्धित ठाउँमा तह लगाउने विधिले गर्दा वातावरण दुर्गन्धित, प्रदुषित हुन पाउँदैन ।

वातावरणलाई समेत ख्याल गर्दै सिडब्लुडी कम्पनीले अपनाएको विधि साँच्चै उल्लेखनीय देखियो भ्रमणपछि सिटी काउन्सिल सदस्य टीका पौडेल भन्दै हुनुहुन्थ्यो । यस्तो खालको प्रविधि नेपालमा समेत राम्रो संभावनाको व्यबसाय हुनसक्छ । तर मुख्य कुरा कुहिने र नकुहिने फोहोर छुट्याएर राख्नका लागि जनचेतना हुन जरुरी छ । सानो क्षेत्रफलमा समेत प्रशोधनशाला बनाएर फोहोरलाई मोहोर बनाउने प्रविधि नेपाललाई निकै उपलव्धिमुलक हुनसक्छ । तर लामो समयसम्म फोहोर नउठाउने, प्रशोधनशालामा लगेर थन्क्याउने कार्य गर्दा लागत बढ्ने, दुर्गन्ध थपिने हुँदा छिटो गतिमा गर्नुपर्ने भने हुन्छ ।

नकुहिने फोहोर संकलन गरेर, प्रशोधन गरेर यो कम्पनीले गत सन् २०२२ मा १० करोड ४० लाख डलरको कारोवार गरेको थियो । कर्मचारी, कामदारलाई सुविधा र नाफाको हिस्सा समेत वितरण गर्दै आएको छ । जसले गर्दा बर्षौदेखि कर्मचारीहरु कम्पनीमा लगाव साथ कार्यरत हुँदै आएका छन् ।